In de IJmond wonen en werken veel mensen dicht op elkaar. Er is veel bedrijvigheid en iedere ochtend en namiddag stromen de toegangswegen vol. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen binnen een straal van 8 kilometer van hun werk wonen. Die afstand is prima te doen op de fiets.

‘Waarom ga je eigenlijk met de auto naar je werk?’ Met deze vraag en een financiële prikkel van € 0,10 per fietskilometer voor het woon/werkverkeer is het gelukt om 2700 werknemers op de fiets te krijgen. Deze gedragsverandering is blijvend: In het voorjaar van 2017 is de kilometervergoeding gestopt, en toch stapt 95% van de deelnemers nog steeds op de fiets.

Werknemers

Pilotfase: eind 2014 – 1 mei 2015

Met 10 bedrijven is eind 2014 gestart met fietsstimulering. 50 werknemers van deze bedrijven melden zich spontaan aan voor het fietsprogramma. Bestaande fietsers (ambassadeurs) zorgen ervoor dat ook niet-fietsers meedoen aan de pilot. Ook rijdt de eerste IJmond Bereikbaar shuttle.


Campagnefase: 1 mei 2015 – 1 april 2017

Nieuwe fietsers en ambassadeurs

Met de aankondiging in 2015 van de sluiting van de Velsertunnel komt het programma in een stroomversnelling. Werkgevers en hun werknemers zich spontaan aan voor het programma IJmond Bereikbaar. Tussen juni en september 2015 groeit het aantal werkgevers naar 30 en daarmee het aantal werknemers naar 500.

Medewerkers melden zich in de periode sept 2015-april 2016 massaal aan voor het fietsstimuleringsprogramma. De communicatie van Rijkswaterstaat en IJmond Bereikbaar over de sluiting van de Velsertunnel, de makkelijke aanmeldingsprocedure en de vergoeding voor fietskilometers zijn succesfactoren. Opmerkelijk is dat het aantal deelnemers ook blijft toenemen tijdens de afsluiting van de Velsertunnel. In deze periode is het aantal aanmeldingen in deze groep opgelopen tot 800. De ambitie was 500 aanmeldingen. Door deze snelle groei is een stop in het aantal ambassadeurs noodzakelijk. Nieuwe fietsers kunnen nog wel aanmelden.

Het aantal overstappers naar openbaar vervoer blijft beperkt tot circa 50 deelnemers. Ondanks het gratis beschikbaar stellen van shuttles en OV-fiets slaat dit aanbod slechts bij een beperkt deel van de autoforensen aan.

Spelregels IJmond Bereikbaar – Goed op weg

  • Medewerkers van werkgevers die een samenwerkingsovereenkomst hebben met IJmond Bereikbaar melden zich aan bij IJmond Bereikbaar en geven aan of zij overstappen van auto naar fiets of van auto naar openbaar vervoer.
  • Een medewerker mag binnen of buiten de IJmond wonen. Woon/werkafstand wordt berekend op basis van de makkelijke doorfietsroute van de routeplanner van de Fietsersbond.
  • In het geval van de overstap naar fiets, geeft de medewerker aan een ambassadeur of nieuwe fietser te zijn. Zij ontvangen van IJmond Bereikbaar een kilometervergoeding voor geregistreerde woon/werk-fietskilometers.
  • In het geval van overstap naar OV, rekent IJmond Bereikbaar uit welke mobiliteitskaart het meest voordelig is en verzorgt een last-mile-oplossing middels shuttles of gratis gebruik van de OV-fiets.

Verankeringsfase

Medio januari 2017 gaat de Velsertunnel weer open. IJmond Bereikbaar betaalt nog tot 31 maart een kilometervergoeding aan haar fietsers en start daarnaast met een afwisselend loyaliteitsprogramma. Ook wordt in april 2017 de fietsapp van Ring-Ring geïntroduceerd. Uit enquêteresultaten blijkt dat in 6 tot 9 maanden extrinsieke motivatie omgevormd kan worden naar intrinsieke motivatie. Ook zonder kilometervergoeding blijft 95% van de deelnemers fietsen. Het aantal actieve fietsdeelnemers blijft in deze fase stabiel op 2600.

Enquêteresultaten deelnemende werknemers zomer 2017

Vlak voor de zomervakantie hebben alle werknemers die ingeschreven staan bij het fietsstimuleringsprogramma ‘Goed op weg’ een enquête van IJmond Bereikbaar ontvangen. De Velsertunnel was alweer een paar maanden open en per 1 april 2017 kregen ze geen kilometervergoeding meer. We waren erg benieuwd hoe onze fietsers op deze veranderingen zouden reageren. Komen jullie nog op de fiets naar je werk, vinden jullie het fietsprogramma nog steeds leuk en van toegevoegde waarde, gebruiken jullie de fietsapp?

Dit zijn de resultaten van de enquete:

Fietsgedrag

  • 96% fietst nog minstens 1x per week naar het werk
  • 79% 3x per week of vaker
  • 26% 5x per week

Rapportcijfers

  • Het programma IJmond Bereikbaar krijgt een 7,8 (66% van de deelnemers geeft een 8 of hoger)
  • Het loyaliteitsprogramma ‘Blijf op weg’ scoort een 7,1
  • De fiets-app RingRing krijgt een 6,7 (67% geeft een 7 of hoger).
    • De hoogste rapportcijfers worden gegeven voor het automatisch registreren, het meefietsen voor het goede doel en de basisinformatie over wanneer, hoe ver en hoe vaak je fietst.]

Succesfactoren

  • IJmond Bereikbaar heeft bij aangesloten grote werkgevers en een aantal MKB-bedrijven in de regio een personeelsbijeenkomst georganiseerd om het programma toe te lichten.
  • Laagdrempelige aanmeldingsprocedure en klantvriendelijke backoffice.
  • Zowel ambassadeurs als nieuwe fietsers voelen zich aangetrokken tot het fietsprogramma van IJmond Bereikbaar.
  • De renovatie en daarmee 9 maanden durende sluiting van de Velsertunnel is voor veel werknemers een reden om de auto te laten staan.
  • Door onder meer Beter Benutten, Rijkswaterstaat en de IJmondgemeenten wordt een tweede pont in de spits gefinancierd. Dit zorgt voor een betrouwbare en snelle overtocht van het Noordzeekanaal. Fietsers vinden een wachttijd van 10 minuten acceptabel. Een wachttijd van 20 minuten is dat niet.
  • Fietsers krijgen in de ‘IJmond-zomer’ (aprilt/m oktober) € 0,10 per fietskilometer en in de ‘IJmond-winter’ (novembert/m maart) € 0,15 per fietskilometer. Dit houdt veel fietsers ook in de donkere winterperiode op de fiets.
  • Met voldoende tijd en motivatie lukt het om extrinsieke motivatie om te buigen naar intrinsieke motivatie. Fietsers blijven fietsen omdat ze zich fitter voelen, geld besparen en in veel gevallen zelfs sneller op het werk zijn.

Aandachtspunten

  • Het is belangrijk processen voor aanmelden, kilometerregistratie en uitbetalingen van vergoedingen van het begin af aan goed te automatiseren.
  • IJmond Bereikbaar heeft initieel gekozen voor verschillende vergoedingen voor ambassadeurs en nieuwe fietsers. Dit veroorzaakte niet alleen veel extra administratie, maar ook gemengde gevoelens onder de fietsers.
  • IJmond Bereikbaar heeft tot aan december 2016 gewerkt met persoonsgebonden IJB-passen in het kader van het loyaliteitsprogramma. Inmiddels is het veel praktischer en gebruiksvriendelijker om een loyaliteitsprogramma aan te bieden met een app.
  • In de IJmond was bij de werknemers nauwelijks animo voor overstappen naar het openbaar vervoer. De aangeboden shuttledienst naar de verschillende bedrijventerreinen werd op zichzelf wel op waarde geschat. Echter de afwaardering van de Kennemerlijn (treinverbinding tussen Haarlem en Alkmaar) per 1 januari 2016 en de noodzakelijke omleidingen van de regionale buslijnen vanwege de afsluiting van de Velsertunnel per 15 april 2016 hebben negatief effect gehad op de OV-resultaten van het programma.